Tehuis

Op 18 oktober 2003 was het NINJA-uitstapje naar het Tehuis voor Bejaarde Computers in Winssen. Hier staat tientallen jaren oude informatica.Met het simulatieprogramma simh kun je op je eigen Unixbak allerlei originele Unices draaien, zoals het klassieke Unix v7. Maar de enorme machines die daar eigenlijk bij horen had ik nog nooit gezien. Wat hier stond was fantastisch. Ik was iets te vroeg en keek mijn ogen uit.

De eerste machine die ik aanraakte was een Sun 3/50. Een vergelijkbare super-pizzadoos (3/80) gebruikt een vriend van me als onderzetter voor z'n monitor, maar ze kunnen dus ook aan. In dit geval was het ding een net te pruimen X-terminal. De X-server zelf liep op een SparcStation 20 aan de andere kant van de voormalige hooizolder, en daarmee is de snelste machine van de hele ruimte wel genoemd. (Oke, 1 verdieping lager stond de centrale server, FreeBSD 4.4 op een Pentiumpje met de hostname 'speedy') De rest van de middag heb ik in elk geval geen X meer gezien. En ook geen kleurenschermen.

Eindelijk kwamen Marc, Andre, Katharina, Marko en nog wat andere figuren binnen, en kon het rondkijken officieel beginnen. Eerst legde gastheer Geert Rolf wat feiten over het pronkstuk van de verzameling uit, een reusachtige PDP11, die pas weer aan kan als het ding volledig bij elkaar verzameld is en als er voldoende aan gesleuteld is.
Dit type computers is namelijk volkomen Gamma-compatibel; in 1975 was computerhardware echt bedoeld om zelf te repareren. Stukke borden werden gewoon uit het frame gehaald, in een emmer zeepsop schoongemaakt, gedroogd, gerepareerd met behulp van de vuistdikke meegeleverde hardware-documentatie en weer teruggezet in de machine. Dat was voor mij al een openbaring.
Verder bleek de machine met het legendarische ringkerngeheugen te werken, waarvan we bij het TCCN een niet werkend voorbeeld hebben liggen. Hier was het in bedrijf, met de gigantische hoeveelheid van 242 kB 'core' geheugen, dat zijn magnetische lading gewoon behoudt als de machine uitgaat. Flashmemory avant la lettre. En drie keer raden waar de term coredump vandaan komt.

Ook stond er een ponskaarten-drukmachine. Iemand van AT Computing die meegekomen was, had er een mooi verhaal bij: in 1890 zou er een volkstelling gehouden worden in de VS. Om conclusies te trekken uit de honderdduizenden enquete-resultaten, gaf de president destijds aan drie slimme vogels de opdracht met onbeperkt budget de boel te administreren. Een van hen, Herman Hollerith, vond vervolgens het principe van de ponskaart uit en richtte een bedrijf op om voor de volkstelling de eerste ponskaartenmachine te bouwen. Dit bedrijf zou International Business Machines gaan heten. De volgende zeventig jaar lang waren ponskaarten helemaal de bom. En IBM bestaat natuurlijk nog steeds.

Andere rariteit; een van de eerste grafische schermen (in de bijbehorende aanwezige folder zelfs aangeprezen als '3d'), dat niet pixelgebaseerd is, maar kathodestraal-gebaseerd. Het beeld heeft dus geen framerate en een eenmaal 'getekende' lijn of sprite kun je alleen wissen door het hele scherm leeg te maken; geschikt voor games is het niet. Maar wel prachtig om naar te kijken. Geert startte vanaf een Sun 4/350 (type nachtkastje) een paar door Marc 15 jaar terug geschreven fractalprogramma's. Je kon de driehoeken van Sierpinski prachtig getekend zien worden. Geniale hardware.

Tenslotte dan de PDP11/44. Het ding ziet eruit als zeven wasmachines op een rij. Ruim vier ervan zijn voor disk access, waar een 'disk' ter grootte van de deksel van een regenton ingelegd moet worden, en daar staat dan het OS op, in dit geval Ultrix 2.3 (meen ik). Eerst moesten er een aantal computers uit, want het vermogen van de PDP is veel te groot. Dan kan het monster worden aangezet. Zoals alle servers uit die tijd, gaat dat met een sleutel (wow!). Vervolgens worden de disks fysiek 'gemount' met wat knoppen aan de buitenkant. Het lijkt alsof er een vliegtuig opstijgt. Je typt 'b' in de prom-console op de vt220 die eraan hangt, vervolgens iets van xy(0,0)unix en het ding boot! Ratelderatel, en daar hebben we dan Ultrix.
Eigenlijk werkt Ultrix ongeveer hetzelfde als BSD tegenwoordig. De basiscommando's zijn allemaal hetzelfde. De /lib is vrij leeg, op libc.a na had die directory destijds nog weinig functie (shared linking bestond toen nog niet).
We probeerden ook het originele unix v7 op deze PDP11 te booten, maar dit mislukte omdat de machine teveel geheugen had (3 MB ipv de gebruikelijke 1). Na de melding 'Memory: -1127239 bytes' crashte de machine 🙂
Het was prachtig om te zien allemaal.

Geert Rolf vertelde ook iets over de toekomst van het museum; omdat zijn zolder al overvol staat en hij veel Digital-spul heeft, ligt het voor de hand dat hij zich beperkt en zich daar een beetje op toelegt. Er zijn meerdere particuliere musea voor oude computers in Nederland. Het zal nog wel even duren voordat er een landelijk centraal museum komt, want het geld moet ergens vandaan komen. In de tussentijd gaat er helaas allerlei materiaal verloren, maar ja. Hopelijk blijft dit Tehuis nog lang bestaan in zo'n mooie staat!

Pieter-Paul Spiertz

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: